WIŚLANIE

Był w nim [Metodym] także dar proroczy, tak że spełniło się wiele przepowiedni jego, z których jedna lub dwie opiszemy. Książę pogański, silny bardzo, siedzący na Wiśle, urągał wielce chrześcijanom i krzywdy im wyrządzał. Posławszy zaś do niego [kazał mu] powiedzieć: dobrze [będzie] dla ciebie synu, ochrzcić się z własnej woli na swojej ziemi, abyś nie był przymusem ochrzczony na ziemi cudzej, będziesz mnie wspominał. Tak się też stało.

Tak brzmi najdłuższy znany nam tekst dotyczący Wiślan. Plemię to wspomina także Geograf Bawarski (początek IX w.) oraz anglosaska księga króla Alfreda (koniec IX w.).

Z tych kilku wzmianek możemy wyczytać wiele.
Wiemy, że w IX wieku Wiślanie stworzyli silny organizm polityczny, będący ważnym czynnikiem politycznym w regionie. Jego rozwój został zahamowany w wyniku klęski poniesionej w konfrontacji z potęgą Wielkich Moraw.

Centrum państwa Wiślan znajdowało się w Zachodniej Małopolsce, być może ze stolicą w Krakowie. Zapewne jego wpływy polityczne rozciągały się na znacznie większym terenie.

Jego siła opierała się zapewne w znacznej mierze na kontrolowaniu ważnych szlaków handlowych łączących Zachodnią Europę i Morawy z Rusią i - pośrednio - Bizancjum.

Pokonani i uzależnieni od Wielkich Moraw Wiślanie stracili na znaczeniu, dostając się następnie pod panowanie Czechów i Polan. Jednak ich Ziemia z Krakowem jako stolicą pozostała do dziś jednym z centrów Polski.